Online members    
Online members :
Online guests :
» Turkish Visual Art Encyclopedia » Master Turkish Artists » Artist Detail  
Google In pages
FAMOUS TURKISH ARTISTS
TODAY'S TURKISH ARTISTS
FAMOUS FOREIGN ARTISTS
ARTIST DETAIL
Ali CEMAL
 
«« Back
 

 

ALİ CEMAL

(1881 Beyrut - 1939)


1881 yılında Beyrut'ta, tüccar Emin Bey'in oğlu olarak dünyaya geldi. İlkokula Beyrut'ta başlamış, daha sonra ailesiyle birlikte geldiği İstanbul'da Fındıklı Feyziye Mektebi'nde devam etmiştir. 1901'de teğmen rütbesiyle mezun olduğu Bahriye Mektebi Haddane'de resme olan yeteneğiyle dikkati çekmiştir. Osman Hamdi Bey tarafından 1883 yılında kurulmuş olan Sanayi-i Nefise Mektebi'ne kabul edilen Ali Cemal 1903 yılında Akademi'yi birincilikle bitirmiş , Mehmet Ruhi Arel (1880-1931), Ali Sami Boyar (1880-1967) ve Hikmet Onat gibi Sanayi-i Nefise'den mezun olan bahriyelilerden biri olmuştur.

İlk mesleği resim öğretmenliği olan Ali Cemal, batılılaşma yolundaki Osmanlı toplumunun farklı bir yüzünü, yani sanatsal yüzünü Avrupa'ya göstermek amacıyla düzenlenecek olan Viyana ve Berlin sergileri için, 1917 yılında, Harbiye Nazırı Enver Paşa tarafından kurulan Şişli Atölyesi'nde çalışmak üzere görevlendirilmiştir. Sanatçı burada 1914 Kuşağı ya da Çallı Kuşağı olarak bilinen grubun sanatçılarından Avni Lifij, Namık İsmail, İbrahim Çallı, Sami Yetik ve kendisi gibi bahriyeli ressamlarımızla birlikte çalışmıştır.Türk resim sanatında oldukça önemli bir yere sahip olan bu atölede, savaşın zor koşullarına rağmen sanatçılar için rahat bir çalışma ortamı hazırlanmış, o dönem için bulunması zor olan boya, muşamba gibi gereçler ve ressamların model olarak kullanacakları asker, top arabası, at, silah gibi ihtiyaçlar ordu tarafından sağlanmıştı. Ana teması 18 Mart 1915'te patlak veren Çanakkale Savaşı olan bu resimler, Viyana'da sergilenmiş, savaşın etkisiyle Berlin'de sergilenmeden İstanbul'a getirilmiştir.


19.yy'ın başında fotoğraf makinesinin icadı sanat dünyasında da önemli değişimlerin başlamasına neden olmuştur.Avrupa'da başlayan izlenimcilik hareketi, Avrupa'da eğitim almış olan Türk ressamlarını da etkilemiştir. Ali Cemal'in resimlerinde gerçekçi bir üslup görülürken, zamanla izlenimciliğin etkisi görülmeye başlanmıştır. Sanatçının özellikle Şişli Atölyesi'nde ürettiği eserlerinde bu etki daha fazla hissedilmektedir. "Biraz Su/Yaralı Düşman Askerine Yardım Eden Türk Askeri" [1917, Genel Kurmay Karargahı koleksiyonu] adlı tablosunda izlenimciliğin etkisi açıkça görülmektedir. Şişli Atölyesi'de yaptığı bu tablosunda Viyana sergisinin amacına uygun olarak Türk sanatçısının dünyadaki değişimlere açık yüzü irdelenirken, konu olarak da savaşın duygusal ve insancıl yönüne de dikkat çekilmiştir.

Şişli Atölyesi'nde en çok yapıt üreten ressam olan Ali Cemal atölyenin yıldızı olarak da nitelenmiştir [Gören,A.Kamil; Türk Resim Sanatında Şişli Atölyesi ve Viyana Sergisi, İstanbul,1997, sayfa 87]. Sanatçının Viyana Sergisi'nde yer alan diğer yapıtlrı "Dobruca'da / Kurtuluş Savaşı'ndan", "Yaralı Asker", "Türk Süvarisi", "Yasak", "Maydos'tan", "Yalak Yanında Atlı", "Siperde Mektup Okuyan Asker" dir. Bu resimlerinde de izlenimciliğin etkileri görülmektedir.

Mahmut Yesari sanatçı için şunları aktarmaktadır: "Ressam Ali Cemal bahriyelidir; eski haddaneden çıkma kurtlardandır.Onun saf bakışlı yorgun yüzünü görenler fazla saf, fazla bön sanarak aldanırlar. O "feleğin çemberi", "gammü şadisi" ve "kerenü serdisi" ile alay edecek kadar pişkin ve kalenderdir."
Ali Cemal duvar resimleri ve afişler yaparak adından söz ettirmiş, ardından gazetecilik hayatına atılmıştır. Türk basınında temsili resim ve krokiler çizen ilk gazete ressamı olan Ali Cemal, özellikle Milli Mücadele zamanlarında ordunun kahramanlıklarını betimleyen resimler yapmıştır. İlk olarak "Alem Mecmuası"nda çalışmış, gazetenin kapak ve karikatürlerini yapmıştır. Ardından sırasıyla "Tasvir-i Efkar", "Harp Mecmuası", "İleri", "Tercüman-ı Hakikat", "Akşam", "Yenigün" ve "Cumhuriyet " gazetelerinde temsili resimler ve karikatürler yapmıştır. Ayrıca Resimli Gazete'de, 1924'te Zekeriya Sertel tarafından kurulan Resimli Ay Dergisi'nde, Nasrettin Hoca ve Karagöz gibi mizah gazetelerinde de çalışmıştır.

Yaşamı hakkında az sayıda belgeye sahip olduğumuz Ali Cemal, hayatının son yıllarını Mersin'de liman idaresinde çalışarak ve resim dersleri vererek geçirmiş, 7 Aralık 1939'da vefat etmiştir. Sanatçının eserleri İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'nde, Askeri Müze'de, İstanbul Deniz Müzesi'nde, Ankara Cumhuriyet Müzesi'nde, Cumhuriyet Gazetesi arşivinde, yerli ve yabancı özel koleksiyonlarda yer almaktadır.

KAYNAKÇA


1) TUNCAL,Ali Riza ; Yeni Mersin Gazetesi, sayı 3191, 1939.
2) Cumhuriyet Gazetesi, 8 Aralık,1939.
3) GÖREN, A.Kamil; "Türk Resim Sanatında Şişli Atölyesi ve Viyana Sergisi", 1997.
4) ÖZDENİZ, Engin; "Türk Deniz Subayı Ressamları".